Projekat Kulturološki identiteti u umetničkoj produkciji Akademije umetnosti Univerziteta u Novom Sadu arhiviranje i analitičko predstavljanje građe i tradicije. Započet je 2016 godine i svoje aktivnosti u istraživanju nastavlja konstantno proširujući bazu istaživanja na ovom sajtu.

Univerzitet u Novom Sadu - Akademija umetnosti

prof. dr Dijana Metlić

RAZLIKE: PLAMEN KOJI NE SAGOREVA

 

Pokrenut 2005. godine, novosadski projekat Razlike likovnog umetnika i profesora na Akademiji umetnosti u Novom Sadu, dr Gorana Despotovskog, našao je inicijalni impuls u težnjama konceptualnog stvaraoca Mikelanđela Pistoleta da istražuje oblasti socijalnih, kulturnih, političkih i ekonomskih vrednosti razlika putem novih likovnih praksi. Umetnički koncepti razvijeni u okviru Razlika u prethodnih trinaest godina bliski su idejama grupe Arte povera osnovane krajem sedme decenije XX veka, čiji su članovi promovisali rad sa svakodnevnim objektima, unosili predmete iz prirode i intimnog okruženja u umetnost i okretali se performansu, proširenoj skulpturi i interaktivnoj instalaciji kako bi uključili publiku i izazvali njenu reakciju. Ideje pomenutog italijanskog pokreta lako su nalazile put do stvaralaca koji su svoju kreativnost pokušavali da ispolje u društvima obeleženim dugotrajnim krizama, baš kao i do mladih umetnika koji su stasavali u tranzicionoj Srbiji.

Začet u institucionalnom okrilju Akademije umetnosti u Novom Sadu i prvi put prezentovan u Muzeju savremene umetnosti Vojvodine, projekat Razlike pokušao je da, kroz dijaloge, interaktivne radionice i kreativne sadržaje, motiviše razvoj kritičkog odnosa pojedinca (kako umetnika tako i publike) prema društvu u kome živi. Od početka postojanja, on je baziran na svojevrsnom sjedinjavanju svih umetničkih oblasti, na učešću sva tri departmana Akademije umetnosti, interakciji studenata i profesora, udaljavanju od klasičnih formi likovnog izražavanja i favorizovanju eksperimentalnih umetničkih praksi. Upravo ovde očigledan je uticaj Pistoletovog univerzitetskog angažmana tokom devedesetih godina prošlog veka na Akademiji lepih umetnosti u Beču, gde je pokušao da destabilizuje utvrđene podele na umetničke discipline, kao i da ukine hijerarhijski odnos između studenata i profesora. Poput Pistoletovog Umetničkog projekta (1994) koji je, povezujući kreativce iz različitih sfera delovanja (industrijske proizvodnje, ekonomije, politike, kulture), učinio poroznim granice između života i umetnosti posredstvom manifesta, javnih debata, tribina i izložbi, tako i učesnici projekta Razlike teže da, kroz obilaske lokaliteta i eksperiment, emancipuju pojedinca i izmene preovlađujuću pasivnu ulogu recipijenata umetnosti. Despotovski nastoji da sprovede u delo ideju o “umetnosti kao mestu susretanja”, da izložbu Razlika pretvori u specifično polje odnosa i da projekat zasnuje na susretu koji traje, a koji se prema rečima teoretičara umetnosti i kustosa Nikole Burioa može definisati kao “materijalizam slučajnih susreta”.

Podstičući umetnike različitih profila na međusobnu saradnju, kao i konstantno težeći da privuče i aktivira što veći broj posmatrača, Pistoleto postavlja intersubjektivnost u samo središte umetničke prakse. Despotovski, slično, insistira na preplitanju likovnih umetnosti, muzičkog, scenskog i filmskog izraza, kako bi završnu izložbu svog projekta organizovao poput velikog kolaborativnog performansa koji treba da postane estetski predmet za dalju analizu i proučavanje. S tim u vezi, sistematsko objavljivanje kataloga, kao i arhiviranje građe u okviru naučnog projekta Kulturološki identiteti u umetničkoj produkciji Akademije umetnosti Univerziteta u Novom Sadu, predstavljaju značajan korak u čvršćem vezivanju Razlika za polje teorije umetnosti, ukazujući na neophodnost buduće diskurzivne analize ove manifestacije. Time se veliki broj umetničkih radova – koji su u okviru projekta samo započeti ili su u kasnijim, samostalnim autorskim opusima naknadno zaokruženi – čuva i čini dostupnim za buduće generacije teoretičara i istoričara umetnosti. 

Za vreme dosadašnjeg dvanaestogodišnjeg trajanja Razlika učesnici su se upućivali ka napuštenim fabričkim postrojenjima zatvorenim u doba tranzicije (“Novkabel”, Novi Sad, 2007); izvodili su performanse u Univerzitetskoj biblioteci “Svetozar Marković” u Beogradu 2010; povezali se s filmskim festivalom Cinema City 2016. godine; izvodili akcije, scenske nastupe, predstavljali interaktivne instalacije i video radove u Zrenjaninu (2011), Slavonskom brodu u Hrvatskoj (2013), Inđiji (2016), Beogradu (2017). Na taj način oni su proširili kreativni prostor sopstvenog delovanja, preispitujući učinke akcija i domete interakcija u različitim tipovima kulturnih institucija. Mnogobrojne interaktivne realizacije u prethodnoj deceniji istraživale su odnos između ljudi i okruženja, motivišući posmatrača da zakorači u prostor alternativne društvenosti u kojem su uspostavljeni modeli koji omogućavaju susret s novim tehnologijama, prevazilaženje straha od sistema nadzora i kontrole kretanja, neposredno iskustvo beskućništva, razmišljanje o uslovnim slobodama, toleranciji i kulturi koja je marginalizovana. U svakom od konkretnih slučajeva publika je učestvovala u funkcionisanju jednog mehanizma čime su umetnici potvrđivali da im “nije najvažnija individualna emancipacija, već interhumana komunikacija i emancipacija relacione dimenzije našeg postojanja.” Imajući u vidu da su Razlike godišnji festival vizuelnih umetnosti koji favorizuje nove likovne medije, a pre svega, prostorne, interaktivne i video instalacije, onda ne čudi što izložena dela odbacuju fiksiranost u vremenu i prostoru, nastaju in situ i od jeftinih materijala. Najčešće efemernog karaktera, one teže da isprovociraju reakciju publike i probude svest o ukidanju privilegovanih pozicija u umetnosti, i šire, društvenoj zajednici. Kratkotrajnost manifestacije usklađena je s brzinom življenja, i upućuje na važnost jednovremene kolektivne akcije s ciljem otkrivanja akutnih problema okruženja u kome se živi. 

Nakon značajne saradnje s Muzejom savremene umetnosti Vojvodine, od 2010. godine Razlike počinju da tragaju za nedovoljno istraženim delovima grada i osvajaju Studentski kulturni centar “Fabrika”, koji je svojim urbanim duhom i nepretencioznošću gotovo osam godina bio laboratorija za eksperiment i zona nesputane komunikacije s publikom. Posle niza godina uspešne saradnje s “Fabrikom”, a u uslovima smanjenog ulaganja u kulturne manifestacije koji su primoravali organizatora da iz godine u godinu redukuje budžet projekta, sudbina Razlika bila je dovedena u pitanje. Očekivana realizacija u junu 2018. godine je izostala i, tek je uz naknadnu podršku Fondacije NS 2021 i uz veliki entuzijazam pojedinaca, ovogodišnje izdanje konačno spremno za predstavljanje publici, u periodu od 27. decembra 2018. do 5. januara 2019. godine. Izabrana je nova lokacija: postrojenja Svilare u Kosovskoj ulici u Novom Sadu. Baš kao što je Pistoleto osnovao Cittadellarte u napuštenoj fabrici vune u rodnom gradu Bijela u Italiji, 1998. godine, tako se Razlike ove godine organizuju u nekadašnjoj fabrici za bojenje svile, u kojoj će učesnici predstavljati dela po principima savremenih izlagačkih praksi, unapređujući i razvijajući svoj kreativni potencijal. Kao i ranije, na izložbi dominiraju eksperimentalni i video radovi, performansi i hibridne vizuelne forme koje omogućavaju prekoračenje granica i kretanje ka novim vidovima međuljudskih relacija. 

U Pistoletovom tekstu Cittadellarte and its “Uffizi” (2002) ispisane su osnovne teze njegove filozofije na kojima počiva i vrednosni sistem Razlika: politika – voleti razlike; komunikacija – ja sam drugi; obrazovanje – tehničko znanje i imaginativne prakse; rad – motivacija; religija – eliminisati podele i sačuvati razlike. Iako je svestan činjenice da je teško proceniti da li su ciljevi projekta ostvareni u prethodnim godinama, svojom istrajnošću u radu Goran Despotovski potvrdio je da se rukovodi Burioovim stanovištem po kome “uspešno delo uvek teži nečem višem od pukog postojanja u prostoru; ono se otvara za dijalog, raspravu, onu formu interhumanog sporazumevanja koju je Marsel Dišan nazvao koeficijentom umetnosti i koja predstavlja proces koji se odvija u vremenu, dakle, sada i ovde.” Velika zainteresovanost publike, makar i za jednokratnu interakciju sa izloženim delima, dokazuje da Razlike zauzimaju sve istaknutije mesto na savremenoj umetničkoj sceni Vojvodine, da postaju mesto za razvoj novih stvaralačkih praksi i prostor u kojem se “stiču, mešaju i razvijaju raznovrsni oblici društvenosti.” Upravo zato, bez obzira na kašnjenje, važno je što se projekat Razlike održava i ove godine, nesumnjivo dokazujući da postoji energija koja održava umetnički plamen i ne dozvoljava mu da se ugasi. 

+

2018

RAZLIKE

KULTUROLOŠKI IDENTITETI U UMETNIČKOJ PRODUKCIJI AKADEMIJE UMETNOSTI UNIVERZITETA U NOVOM SADU


Datum unosa građe: 15.1.2018.
Ime i prezime člana tima: Goran Despotovski


2018

Podaci o umetničkoj produkciji

Naslov umetničke produkcije: Razlike
Datum i vreme umetničke produkcije: 27.12.2018. / 20:00h
Mesto umetničke produkcije: Kulturna stanica Svilara
Učesnici: Adrienn Ujhazi, Aleksa Jovanović, Ana Novaković, Ana Stefanović, Andrea Palašti, Ana Vrtačnik,
Biljan Jevtić, Đorđe Ćorić, Igor Smiljanić, Ivana Radović, Ivana Tomanović, Jelena Bursać,
Jelena Gajinović, Jovana Milosavljević, Konstantin Đuričković, Lidija Krnjajić, Ljiljana Božič,
Maša Vujinović, Dijana Molac, Mihailo Gernač, Milkica Mareš, Nemanja Milenković, Nikoleta Buljovčić, Ružica Anja Tadić, Sandra Janjatović, Sara Masnikosa, Dragutin Jegdić, Mladen Stojanović,
Natalija Ranković, Vanja Novaković, Nemanja Mrkšić, Vanja Ignjac, Sanja Majstorović, Vladimir Frelih, Dragan Matić, Silard Antal, Marina Popović, Goran Despotovski,
Predrag Uzelac, Goran Augustinov, Bojan Novaković.
Ansambl: Restrikcije, Dunja Crnjanski, Slobodan Jukić, Filip Đurović, Teodor Tajhman, Milan Milojković

Podrška: Fondacija Novi Sad 2021
Realizacija u okviru projekta: Međunarodna izložba studentskih plakata i fotografija u 2018. godini


Opis umetničke produkcije

Popis učesnika i radova
Silard Antal / Skriveni grad, 7 segmenata, 19 x 32 cm, print
Vanja Novaković / Pink and Red, 30 x 30 cm, print
Nikoleta Buljovčić / Preobražaj u savršenstvo androginog, 80 x 140 cm, kombinovana tehnika na platnu
Ana Vrtačnik / Električna pauza, 160 x 140 cm, kombinovana tehnika
Aleksa Jovanović / Shtakorz IKS - OKS, 100 x 80 cm, Interaktivna slika/print
Maša Vujinović, Dijana Molac / Self-portrait, or self-love, fotografija/print
Jelena Bursać / Preplitanje, 176 x 120 cm, zidni objekat od drveta
Natalija Ranković / Transparent, 500 x 200 cm, instalacija u prostoru (lak)
Ružica Anja Tadić / CLIMATE SCULPTURES (srp. Vreme oblikuje), u saradnji sa Mohamedom Sulaimanijem
Mihailo Gernač / Hatha Kriya / Cacooned, instalacija
Ana Novaković / RAZLIKE OPŠTIH MESTA, Slučaj Ocean Park, Instalacija, tekst: 1122 reči , video: 7m 46 s , ulje na platnu: 120 x 120 cm, (seno, uzde, paleta, goblen, knjige)
Jelena Gajinović / Labeled, 100 x 70 cm, lightbox
Vladimir Frelih, Dragan Matić / Razlike, 40 x 60 cm, fotografija
Sandra Janjatović / Singularity, instalacija
Ivana Radović / Talasi, instalacija
Ljiljana Božič / Uzajamnost
Đorđe Ćorić / Čovek (kao) potrošna roba današnjice, (izvedba treća), performans: 1 h 15 min.
Konstantin Đuričković / Jarilo, 255 x 100 cm; Morana, 250 x 100 cm
Jovana Milosavljević / OPOVIDANJE, 100 x 100 cm, kombinovana tehnika na medijapanu
Predrag Uzelac, Goran Augustinov / Za sada bez naziva, 80 x 60 cm, zidni objekat
Andrea Palašti / Emil (B5044)
Dragutin Jegdić / Konstrukcija-destrukcija predela, 80 x 80 cm, daska-akril
Nemanja Milenković / Geometrija, 150 x 150 cm, zidni objekat
Ivana Tomanović / Imitiranje intimnog, foto-instalacija
Lidija Krnjajić / Proces, 130 x 150 cm, slika na platnu
Nemanja Milenković / So na ranu, instalacija
Bojan Novaković / Zapis, 4 segmenta 20 x 10 cm, 1 segment 20 x 20 cm, drvo
Milkica Mareš / Love / Peace, print
Biljana Jevtić / Moza(i)k muzike / A Music Mosaic
Foto instalacija Varijacije na fonemu C / 21 x 28 cm, 40 segmenta ( 105 x 224 cm)
poliptih – print
Sara Masnikosa / Go, Apotekar, pokrovitelj, Sve igre koje smo igrali, Savršeno odgovaraju, prostorna interaktivna instalacija
Marina Popović / Osveživanje memorije, 3 segmenta 40 x 50 cm, print
Goran Despotovski / Micro room, 85 x 180 cm, foto-instalacija
Adrienn Ujhazi / That’s Life..., 100 x 40 x 40 cm, interaktivna Instalacija
Igor Smiljanić / Stub 5, 220 x 28 cm, tarakota i drvo
Vanja Ignjac / x+x=x, 150 x 100 cm, zastava
Sanja Majstorović / Bez naziva, 15 x 15 / 30 x 30 cm, više segmenata, kombinovana tehnika
Ana Stefanović / Prosperitet, fotografija
Ansambl: Restrikcije / Dunja Crnjanski, Slobodan Jukić, Filip Đurović, Teodor Tajhman, Milan Milojković
Dragutin Jegdić, Mladen Stojanović / Extinct colorful dough (Izumrlo šareno testo), performans


Prilozi

Napomena:

 

Preuzimanje objedinjenog materijala istraživanja na podprojektu Razlike

Preuzimanje materijala Projekat Razlike

KULTUROLOŠKI IDENTITETI U UMETNIČKOJ PRODUKCIJI AKADEMIJE UMETNOSTI UNIVERZITETA U NOVOM SADU

TOP